Tuesday, January 31st, 2023

Sosyal Güvenlik açığı rekora gidiyor

Ekonomi yönetiminde uzun süredir izlenen politikaların en vahim yan etkilerinden biri de sosyal güvenlik sisteminde yaşanıyor. SGK hem çalışan sayısındaki artış hızının yavaşlaması hem de emekli sayısındaki yükselişle rekor açık verdi. ‘Bütçenin iki yakasını bir araya getirip’ sistemin çöküşünü önlemek için devlet kasasından aktarılan para son 25 yılda beş kat arttı.

Sosyal güvenlik sisteminde alarm zilleri… Pandemi etkisiyle ekonominin kaynak bulmakta zorlandığı süreçte SGK’nın bütçe açığı katlanıyor. Yılın ilk 11 ayında kuruma devlet hazinesinden yapılan transfer, 231 milyar liraya ulaştı.

Bu rakamın, vergi gelirlerinin yüzde 30.6’sına denk gelmesi tablonun düşündürücü boyutunu ortaya koydu. Yapılan ek ödemenin milli gelire oranı da 1995’ten bugüne yaklaşık beş kat artış gösterdi.

PRİM ÖDEYEN AZALDI EMEKLİ MAAŞI ALAN ARTTI 

Dikkat çeken açığın oluşmasında, ekonomi yönetimindeki hatalı politikaların yanı sıra çalışan ve emekli sayısındaki değişim de etkili oldu. Ekonomik daralma sonucu çalışanlar azalınca prim ödemeleri düştü.

Emekli tarafında ise tam tersi bir denge oluştu. Son beş yılda prim ödeyenlerin sayısı yalnızca 1.2 milyon kişi yükselirken emekli maaşı alanlar 1.9 milyon arttı. Her yıl katlanan açık, izlenen politikalarda dönüşümün gerekliliğini gösterdi.

Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi bir taraftan çalışan sayısındaki artışın durması, diğer yandan emekli sayısındaki artışla beraber rekor açık vermeye devam ediyor. 1995 yılında vergi gelirlerinin yüzde 10,0 seviyesine ulaşan sigortalıların bütçe açığı, 2020 yılında yüzde 30’a ulaştı. Bütçeden sosyal güvenlik kurumlarına yapılan transferin GSYH oranı da 1995 yılında yüzde 1,01 seviyesindeyken 2020 yılında yüzde 5,0’e yaklaşmış oldu.

Türkiye, sosyal güvenlik sisteminde açık oranı hızla artan bir ülke. Özellikle 1991 sonrası uygulamaya alınan erken emeklilik sistemi ile başlayan açık, gün geçtikçe artmaya devam ediyor. Hem çalışan ve bu sayede prim ödeyen sayısının yeterince artmaması, hem de emekli sayısındaki hızlı artış ülkemizde sosyal güvenlik sistemini adeta çökertme noktasına getirdi.

1995 yılında vergi gelirlerinin yüzde 10’u ve GSYH’nın yüzde 1,01’i seviyesinde olan sosyal güvenlik açığı 2020 yılında çok daha yüksek seviyelere ulaştı. Yılın ilk 11 ayında SGK’ya yapılan bütçe transferi 231 milyar liraya ulaşırken, bu açık transferi vergi gelirlerinin yüzde 30,6’sına karşılık geliyor.

Yani son beş yılda prim ödeyenlerin sayısı 1,2 milyon kişi artış gösterirken, emekli maaşı alanların sayısı 1,9 milyon artış gösterdi. Gelirin görece azaldığı ama giderin arttığı bu dönemde SGK’ya yapılan bütçe transferleri de yaklaşık olarak yüzde 5,0’e ulaşmış oldu.

EKONOMİ DURUNCA AÇIK BÜYÜYOR 

Sosyal Güvenlik Kurumu-SGK aslında çalışanlardan elde ettiği primlerle emeklilerin maaş giderlerini ve kapsamda yer alan vatandaşların sağlık giderlerini gerçekleştirmektedir. Ekonominin durgunluğa girdiği yıllarda emekli sayısı artmaya devam ederken, çalışan sayısındaki azalış veya durağanlık toplanan prim gelirlerini düşürmektedir.

Örneğin 2009 yılında yaşanan küresel krizle beraber SGK açığı artmış ve bütçeden ödenen açık finansmanı 35 milyar liradan bir anda 52,6 milyar liraya yükselmiştir. GSYH tutarındaki gerilemeyle beraber SGK’ya aktarılan bütçe kaynağı yüzde 3,52 seviyesinden hemen yüzde 5,26’ya yükselmiştir. Son 5 yılda SGK kapsamında çalışan sayısının beklenenin altında kalması ile SGK açığı hızla artmış ve 2015 yılında 79 milyar liradan 2020 yılı ilk 11 ayında 231 milyar liraya yükselmiştir.

SGK’ya bütçeden yapılan transfer ödemesi 2019 yılında da 196,8 milyar lira seviyesindeydi. Bu tutar ise toplanan vergi gelirlerinin yüzde 29,2’sine karşılık geliyordu. Nitekim 2020 yılında SGK’ya yapılan bütçe transferinin vergi gelirlerine oranı da yüzde 30,6’ya ulaşmış oldu.

 

 

 

Kaynak: karar.com

The post Sosyal Güvenlik açığı rekora gidiyor appeared first on ParaAnaliz.

Facebook Comments